Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 6/8, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, việc xây dựng Nghị quyết mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và hoạt động tư pháp trong tình hình mới. Hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ được xác định vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động; qua đó tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát và kiểm soát quyền lực trong các khâu phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Xây dựng bộ chỉ tiêu thực chất, tạo cơ sở cho Quốc hội giám sát

Theo Tờ trình, quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết quán triệt yêu cầu thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Nghị quyết góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế-xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Một trong những định hướng quan trọng là xây dựng các chỉ tiêu, nhiệm vụ có khả năng phản ánh thực chất chất lượng, hiệu quả hoạt động của từng cơ quan. Các chỉ tiêu này được ví như những “KPIs” để Quốc hội giám sát, đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật cũng như hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Việc xây dựng các chỉ tiêu đồng thời phải gắn với đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và bảo đảm đồng bộ với các luật trong lĩnh vực tư pháp mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành.

Đồng thời, kiên quyết không hạ các chỉ tiêu về chất lượng. Theo đó, đối với những chỉ tiêu, nhiệm vụ đã được thực hiện vượt cao và duy trì bền vững trong 6 năm qua, dự thảo nghiên cứu điều chỉnh tăng để tiếp tục tạo động lực phấn đấu. Đối với những chỉ tiêu chưa đạt hoặc thường xuyên phát sinh khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện, cần đánh giá kỹ nguyên nhân, điều chỉnh phù hợp để vừa bảo đảm yêu cầu nâng cao chất lượng, vừa có tính khả thi.

Dự thảo Nghị quyết gồm 8 điều quy định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; trách nhiệm, điều kiện bảo đảm thực hiện và hiệu lực, tổ chức thi hành.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định bảo đảm tính chính xác, khả thi, thống nhất

Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban cùng các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14; cơ bản thống nhất với phạm vi điều chỉnh và các nguyên tắc xây dựng Nghị quyết được nêu trong Tờ trình.

Theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, việc xây dựng Nghị quyết mới dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật, trong đó nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng, không chỉ kế thừa và phát huy kết quả đã đạt được mà còn tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu mới. Đây cũng là cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Về các vấn đề còn có ý kiến khác nhau của dự thảo Nghị quyết, liên quan chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án.

Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 do phương án này tiếp tục kế thừa quy định của Nghị quyết số 96 quy định về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc tính trên tổng số thụ lý trong kỳ báo cáo; bổ sung chỉ tiêu riêng đối với các vụ án xâm hại trẻ em để phù hợp các nghị quyết của Quốc hội về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Tuy vậy, cần diễn đạt chỉ tiêu này cho rõ ràng, dễ hiểu hơn.

Một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành Phương án 2 theo hướng chỉ quy định chỉ tiêu giải quyết đúng hạn, không quy định chỉ tiêu định lượng trong giải quyết vụ án, vụ việc, tránh tạo ra áp lực cho ngành Tòa án.

Về chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và một số cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 và cho rằng phương án này vừa quy định chỉ tiêu giải quyết đúng thời hạn luật định, vừa kế thừa chỉ tiêu của Nghị quyết số 96, tạo "áp lực tích cực" để các cơ quan tiến hành tố tụng nỗ lực giải quyết đơn của công dân, kịp thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và một số cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 2 theo hướng chỉ quy định giải quyết đơn đúng thời hạn luật định, bỏ chỉ tiêu định lượng về giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân.

Về chỉ tiêu hạn chế người bị tạm giữ, người bị tạm giam trốn khỏi cơ sở giam giữ; phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ phạm nhân, dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án. Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và nhiều cơ quan của Quốc hội tán thành với Phương án 1 vì phương án này quy định chỉ tiêu tuyệt đối không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ, thể hiện yêu cầu quản lý nghiêm ngặt, nâng cao tính kỷ luật, trách nhiệm của cơ sở giam giữ, không để xảy ra sai sót trong công tác quản lý người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân.

Một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành Phương án 2 vì cho rằng, việc đặt ra chỉ tiêu (hạn chế tới mức thấp nhất) nhằm giảm thiểu tối đa số vụ việc người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân bỏ trốn, vừa tạo động lực để các cơ sở giam giữ không ngừng nâng cao chất lượng trong công tác quản lý giam giữ, vừa có tính khả thi.

Ngoài ra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định trong dự thảo Nghị quyết để bảo đảm tính chính xác, khả thi, thống nhất.

Nguồn: Nhandan.vn