Về Chuyên đề "Kết luận về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp", đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, sau 1 năm triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Chấp hành Trung ương khẳng định: Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới; là quyết sách chiến lược, mang tính cách mạng sâu sắc trong đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, tổ chức quyền lực nhà nước và quản trị quốc gia hiện đại.
Tuy nhiên, kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu, quá trình vận hành mô hình mới vẫn còn một số hạn chế, bất cập về thể chế, phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực, về sắp xếp, bố trí, chất lượng đội ngũ cán bộ, chuyển đổi số và năng lực tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã. Đây là những vấn đề tất yếu phát sinh trong quá trình chuyển đổi mô hình, cần tiếp tục được rà soát, khắc phục, hoàn thiện; hoàn toàn không làm thay đổi tính đúng đắn và hiệu quả của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy.
Trong thời gian tới cần tiếp tục "tinh chỉnh" để hoàn thiện tổ chức bộ máy bên trong; đồng thời chuyển mạnh trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực quản trị quốc gia, năng lực kiến tạo phát triển và hiệu quả phục vụ nhân dân; bảo đảm hệ thống chính trị đủ năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và của cấp ủy các cấp.
Hội nghị Trung ương 3 đã thống nhất xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:
1. Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện, trực tiếp, nhưng không bao biện, làm thay, không can thiệp hành chính sự vụ vào thẩm quyền của các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, liên thông từ Trung ương đến cơ sở; bảo đảm phương châm “Trung ương kiến tạo, tỉnh điều phối, xã thực thi”. Phát huy cao nhất tính chủ động, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cấp uỷ, chính quyền cơ sở; kiên quyết khắc phục tình trạng thụ động, ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên.
2. Hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Khẩn trương rà soát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, quy định, quy chế, quy trình liên quan đến tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ chế phối hợp trong toàn hệ thống chính trị. Trọng tâm là tháo gỡ các điểm nghẽn, chồng chéo, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn vận hành ở cơ sở. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn liền với phân bổ nguồn lực, trang bị công cụ; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và bộ tiêu chí đo lường kết quả thực thi. Nâng cao năng lực thực thi, xác định rõ cấp xã là tuyến đầu trong quản trị quốc gia và phục vụ Nhân dân, bảo đảm thực sự gần dân, sát dân.
3. Hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp. Hoàn thiện mô hình tổ chức đảng, đồng bộ với hệ thống hành chính Nhà nước. Tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cấp xã theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ. Phân định rõ vai trò, chức năng, thẩm quyền và phương thức quản trị của từng cấp chính quyền.
Các địa phương chủ động rà soát những đơn vị hành chính chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành; xây dựng phương án điều chỉnh nếu thật sự cần thiết, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Nghiên cứu xây dựng khu kinh tế đặc biệt tạo không gian phát triển mới; hình thành các đơn vị hành chính cấp xã có tính hạt nhân để lan tỏa, nhân rộng, dẫn dắt phát triển, gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở. Tiếp tục sắp xếp, tinh gọn mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là trong giáo dục, y tế, văn hoá và các dịch vụ công cơ bản, gắn việc tinh giản biên chế với nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức.
4. Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới. Áp dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, quản trị theo dữ liệu, lượng hóa công việc, cải cách thủ tục hành chính, tinh giản quy trình, giảm khâu trung gian, sắp xếp tinh gọn tổ chức bên trong để xác định nhu cầu biên chế thực tế. Việc phân bổ biên chế, bố trí phòng chuyên môn phải linh hoạt, sát thực tiễn; căn cứ khung quy định của Trung ương, các địa phương chủ động sắp xếp phù hợp với đặc thù địa bàn. Trong một địa phương, có thể xác định, phân loại các xã theo 4 vùng: đô thị, đô thị đặc biệt, nông thôn, miền núi. Cụ thể, vùng đô thị hóa cao, khối lượng nhiệm vụ lớn có thể bố trí tối đa 06 phòng; vùng nông thôn, miền núi, biên giới có thể bố trí 04 phòng. Từ việc xác định đúng nhu cầu, tiến hành đánh giá thực chất đội ngũ nhằm tập trung tuyển chọn, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ. Đồng thời, hoàn thiện khung năng lực để bố trí đúng người, đúng việc. Có chính sách tiền lương, phụ cấp, nhà ở, điều kiện làm việc và đãi ngộ phù hợp để cán bộ cấp xã yên tâm công tác, gắn bó lâu dài.
5. Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá và phát huy trách nhiệm người đứng đầu. Thực hiện nghiêm túc, triệt để nguyên tắc “quyền hạn giao đến đâu, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát tới đó”. Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, thường xuyên, từ sớm, từ xa; kết hợp kiểm tra của cấp trên, giám sát chéo giữa các cơ quan cùng cấp và giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, Nhân dân. Chuyển mạnh sang giám sát dựa trên dữ liệu số; lưu vết toàn bộ quá trình xử lý công việc; kết nối dữ liệu giữa kiểm tra của Đảng với thanh tra, kiểm toán, tư pháp của Nhà nước. Người đứng đầu cấp uỷ, chính quyền, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả vận hành của bộ máy thuộc phạm vi quản lý; kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phục vụ Nhân dân phải là căn cứ quan trọng để đánh giá, bố trí, bổ nhiệm, điều động, khen thưởng, kỷ luật cán bộ.
6. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân. Chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; triển khai đồng bộ ở cấp tỉnh. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân. Sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, thiết lập cơ chế điều hành tập trung, thống nhất, bảo đảm tính trực thuộc của các tổ chức chính trị - xã hội vào Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và bảo đảm các tổ chức chính trị - xã hội hoạt động theo Luật và Điều lệ của từng tổ chức phù hợp với Điều lệ Đảng. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp phải trở thành một kênh dữ liệu quan trọng trong đánh giá hiệu quả vận hành của bộ máy mới.
7. Xử lý hiệu quả tài sản công, hồ sơ lưu trữ và bảo đảm nguồn lực cho cơ sở. Khẩn trương xử lý dứt điểm nhà, đất, trụ sở, tài sản công dôi dư sau sắp xếp theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng pháp luật, không để lãng phí, thất thoát. Gắn việc sắp xếp, xử lý với quản lý, sử dụng có hiệu quả, thực chất; ưu tiên sử dụng quỹ đất, cơ sở vật chất dôi dư cho y tế, giáo dục, văn hoá, thể thao, sinh hoạt cộng đồng, an sinh xã hội, hành chính công và các thiết chế phục vụ trực tiếp Nhân dân. Thực hiện nghiêm việc bàn giao, tiếp nhận, quản lý, chỉnh lý và số hoá hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp; tuyệt đối không để thất lạc, hư hỏng, phân tán hồ sơ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Rà soát toàn diện điều kiện cơ sở vật chất, bộ phận một cửa, phòng tiếp công dân, hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền, chữ ký số, phần mềm chuyên ngành ở cấp xã. Có cơ chế phân bổ ngân sách, tăng tỷ lệ để lại nguồn thu phù hợp cho cấp xã; bảo đảm cơ sở có đủ điều kiện vận hành, phục vụ Nhân dân và tổ chức phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
8. Lấy chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm phương thức đột phá trong vận hành mô hình mới. Xây dựng kiến trúc số thống nhất của hệ thống chính trị, bảo đảm liên thông giữa các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến cơ sở. Hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành và địa phương theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Tái cấu trúc thực chất thủ tục hành chính trên nền dữ liệu dùng chung; chuyển từ số hoá quy trình cũ sang thiết kế lại quy trình mới, giảm giấy tờ, giảm thời gian, giảm chi phí, giảm tiếp xúc không cần thiết. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát trong tham mưu, điều hành và phục vụ Nhân dân; ưu tiên hỗ trợ cán bộ cơ sở trong tổng hợp, phân tích dữ liệu, cảnh báo sớm rủi ro, hỏi - đáp chính sách, hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân, doanh nghiệp. Tập trung nguồn lực hiện đại hoá hạ tầng số, nhất là ở cấp xã, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, công chức; coi năng lực số là tiêu chuẩn bắt buộc của đội ngũ cán bộ trong mô hình quản trị mới.
Cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về mô hình tổ chức đảng trong giai đoạn mới
Đề cập đến Chuyên đề "Về sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW, ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng", đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Quy định 20-QĐ/TW lần này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bảo đảm thống nhất với mô hình tổ chức của hệ thống chính trị sau sắp xếp. Thực tiễn lịch sử 96 năm xây dựng và phát triển đã khẳng định: Mô hình tổ chức của Đảng luôn được điều chỉnh, hoàn thiện phù hợp với yêu cầu lãnh đạo cách mạng trong từng giai đoạn.
Từ mô hình 6 cấp trong thời kỳ đầu thành lập Đảng, từng bước chuyển dần sang mô hình 5 cấp, 4 cấp trong nhiều thập niên và hiện nay - sau Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV là mô hình 3 cấp, đã phản ánh quá trình đổi mới tổ chức luôn gắn liền với sự tiếp nối quy luật phát triển khách quan của lịch sử.
"Việc sửa đổi, bổ sung Quy định 20-QĐ/TW là hết sức cần thiết để tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về mô hình tổ chức đảng trong giai đoạn mới; tạo cơ sở chính trị, pháp lý trong việc định danh tên gọi, điều chỉnh, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, mối quan hệ công tác và trách nhiệm chính trị của từng cấp ủy, tổ chức đảng", đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.
Về những nội dung sửa đổi, bổ sung mang tính nguyên tắc, Quy định 20-QĐ/TW được sửa đổi, bổ sung trên tinh thần quán triệt đầy đủ các nguyên tắc của Điều lệ Đảng; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tập trung, thống nhất của Đảng; kế thừa những quy định còn phù hợp, chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết để đáp ứng mô hình cấu trúc mới của tổ chức và yêu cầu thực tiễn; đồng thời bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống các quy định.
Trên cơ sở đó, Quy định về thi hành Điều lệ Đảng của Ban Chấp hành Trung ương là những nội dung mang tính nguyên tắc, khung định hướng chung; tập trung sửa đổi, bổ sung các nhóm nội dung, trong đó có điều chỉnh kết cấu, bố cục Quy định theo hướng khoa học, thống nhất; đồng thời sửa đổi, bổ sung nội dung liên quan đến việc định danh tên gọi các loại hình tổ chức đảng gắn với việc phân định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, mối quan hệ công tác của các loại hình tổ chức đảng theo mô hình mới.
"Ban Chấp hành Trung ương xác định các nhiệm vụ phải triển khai trong thời gian tới là rất lớn, rất khó, chưa có tiền lệ nên trong quá trình tổ chức thực hiện có thể sẽ phát sinh nhiều vấn đề cần giải quyết. Do đó, đề nghị các cấp ủy trực thuộc Trung ương, cơ quan, đơn vị căn cứ chủ trương, định hướng, quy định, kết luận của Trung ương, tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất, đổi mới, trách nhiệm và hành động, hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ chính trị được giao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới", đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ./.
Nguồn: Dangcongsan.vn