Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, những vấn đề thực tiễn ngày càng phức tạp, vai trò “đi trước, mở đường”, định hướng và dẫn dắt tư tưởng xã hội của công tác tuyên giáo càng trở nên cấp thiết.
Một trong những nhiệm vụ trọng yếu của công tác tuyên giáo là tham mưu xây dựng đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng, làm sáng rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đường lối phát triển đất nước.
Trước mỗi quyết sách tác động sâu rộng đến đời sống xã hội, rất cần một quá trình chuẩn bị nhận thức: Giải thích vấn đề mới, dự báo tác động, nhận diện tâm tư và tháo gỡ những băn khoăn chính đáng của người dân.
Do đó, công tác tuyên giáo phải “đi trước, mở đường”, phát hiện sớm vấn đề tư tưởng, tạo dựng niềm tin có cơ sở, để một chủ trương đúng có thể trở thành kết quả cụ thể trong đời sống.
Yêu cầu này càng cần được đề cao, khi đất nước đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ chiến lược: Đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Những thay đổi này không chỉ tác động đến cơ cấu kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, thói quen, tâm lý của nhiều nhóm xã hội.
Nếu thông tin không kịp thời, giải thích chính sách thiếu rõ ràng, hoặc thiếu cơ chế tiếp nhận, phản hồi ý kiến nhân dân, khoảng trống nhận thức rất dễ bị lấp đầy bởi tin đồn, thông tin sai sự thật. Khi đó, những khó khăn khách quan có thể biến thành điểm nóng dư luận, bị các thế lực thù địch khai thác để chống phá.
Công tác tuyên giáo là một bộ phận của năng lực quản trị hiện đại. Truyền thông đúng giúp dân hiểu chính sách; nắm chắc dư luận giúp lãnh đạo phát hiện bất cập để điều chỉnh; đối thoại hiệu quả góp phần tháo gỡ băn khoăn, hạn chế xung đột.
Cũng chính vì công tác tuyên giáo tác động trực tiếp đến nhận thức, niềm tin xã hội, cho nên đã và đang trở thành mục tiêu tấn công của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội.
Thứ nhất, các đối tượng phủ nhận tính khách quan và cơ sở khoa học của hoạt động nghiên cứu tư tưởng, dự báo dư luận, tham mưu chính sách.
Thứ hai, xuyên tạc chức năng định hướng dư luận thành hành vi áp đặt tư duy, kiểm soát nhận thức, từ đó kích động tâm lý hoài nghi đối với thông tin chính thống.
Thứ ba, lợi dụng yêu cầu đấu tranh phản bác thông tin sai lệch để quy kết thành cấm đoán phản biện, cố tình đánh đồng giữa phản biện xây dựng với các hoạt động xuyên tạc, chống phá.
Thứ tư, khai thác những hạn chế, thiếu sót trong thực tiễn, vốn là điều khó tránh khỏi trong quá trình phát triển để suy diễn thành vấn đề bản chất, từ đó quy kết sự yếu kém của chế độ, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và làm suy giảm niềm tin xã hội.
Việc tuyên truyền, giải thích chính sách, tạo đồng thuận cho hành động chung đều được mọi quốc gia quan tâm. Không một xã hội nào ổn định được nếu nhận thức cộng đồng bị chi phối bởi tin giả hay những chiến dịch thao túng có chủ đích. Điều khác biệt ở Việt Nam nằm ở cách tiếp cận: Công tác tư tưởng được xác định là công tác đối với con người, kết hợp “xây” và “chống”, lấy “xây” làm chính, đặt con người ở vị trí trung tâm. Một chủ trương chỉ thật sự thuyết phục được xã hội khi người dân hiểu rõ mục tiêu, thấy được lợi ích chính đáng của mình trong đó và được tham gia triển khai, giám sát.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ số, không gian mạng đã làm thay đổi cấu trúc truyền thông, thông tin được tạo lập bởi hàng triệu chủ thể. Tin sai sự thật lan truyền với tốc độ và mức độ khuếch đại chưa từng có. Điều đó đặt ra thách thức mới cho công tác tuyên giáo, không chỉ cần bảo đảm tính đúng đắn, mà còn phải bảo đảm tính kịp thời, tính thuyết phục và khả năng lan tỏa. Cùng với đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu sống còn đối với ổn định chính trị và phát triển bền vững của đất nước.
Trước yêu cầu mới, công tác tuyên giáo phải chủ động nắm bắt dư luận, nâng cao chất lượng tham mưu; chuyển mạnh từ tư duy phản ứng sang tư duy chủ động, từ phương thức truyền thống sang ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, từ truyền đạt một chiều sang giải thích chính sách, đối thoại xã hội và tổ chức dòng thông tin tích cực. Thông tin chính thống cần đi trước một bước, chủ động giải thích những vấn đề xã hội quan tâm, không để khoảng trống thông tin bị chi phối bởi tin giả.
Đồng thời, cần xây dựng một hệ sinh thái truyền thông có trách nhiệm, trong đó báo chí, đội ngũ chuyên gia, trí thức, văn nghệ sĩ, người có uy tín và những người có ảnh hưởng tích cực trên mạng được kết nối để cùng lan tỏa giá trị đúng đắn.
Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được thời gian qua, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng có lúc, có nơi công tác tuyên giáo vẫn còn những hạn chế: Nội dung tuyên truyền đôi lúc vẫn còn khô cứng, thiếu sức thuyết phục; phản ứng trước vấn đề mới đôi lúc chưa kịp thời; thông tin chưa thật sự bám sát mối quan tâm của người dân; hoạt động phản bác đôi khi còn thiên về lý luận, chưa làm rõ những vấn đề cụ thể của đời sống... Những hạn chế này nếu không sớm khắc phục sẽ làm giảm hiệu quả định hướng, tạo khoảng trống cho thông tin sai lệch len vào.
Từ đây đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ làm công tác tuyên giáo vừa vững về bản lĩnh chính trị, vừa giỏi về chuyên môn nghiệp vụ. Người làm công tác tuyên giáo không chỉ cần nắm chắc lý luận, mà còn phải hiểu thực tiễn, có khả năng phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng, xử lý tình huống truyền thông và đối thoại trên môi trường số. Ngôn ngữ truyền đạt phải phù hợp với từng nhóm công chúng, tránh lối diễn đạt công thức, khô cứng. Cần nhìn nhận công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể phát triển đến đâu cũng không thể thay thế bản lĩnh, ý thức chính trị, trách nhiệm và khả năng thuyết phục của con người.
Hiệu quả của công tác tuyên giáo cần được đo bằng những kết quả cụ thể: Người dân hiểu đúng chính sách; băn khoăn được giải đáp kịp thời; thông tin được cung cấp nhanh chóng, chính xác; phản ánh từ cơ sở được tiếp nhận và xử lý; chủ trương đúng được triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành tuyên giáo, mà là kết quả tổng hợp của cả hệ thống chính trị, trong đó chất lượng thực thi, trách nhiệm nêu gương và thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò quyết định.
Sức thuyết phục của công tác tuyên giáo được khẳng định bằng sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa chủ trương và kết quả thực hiện, giữa mục tiêu phát triển của đất nước và lợi ích thiết thực của nhân dân. Khi thông tin chính thống được cung cấp kịp thời, chính sách được giải thích bằng ngôn ngữ đời sống, cán bộ sẵn sàng lắng nghe và đối thoại, những luận điệu xuyên tạc sẽ không còn đất sống.
Và khi niềm tin của quần chúng được bồi đắp từ chính trải nghiệm thực tế, tạo sự đồng thuận, chuyển hóa nhận thức thành hành động, công tác tuyên giáo mới thật sự hoàn thành vai trò “đi trước, mở đường”, góp phần đưa đất nước vững bước trong giai đoạn phát triển mới.
Nguồn: Nhandan.vn